Vận chuyển, chế biến cao lanh ở Đào Xá: Đừng để “sống chết mặc bay”

PTĐT- Xã Đào Xá, huyện Thanh Thủy là nơi được thiên nhiên ưu đãi có nhiều tiềm năng về khoáng sản, đặc biệt là cao lanh (Kaolin). Từ nguồn tài nguyên ấy, các doanh nghiệp khai thác, chế biến cao lanh ra đời đã thu hút và tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng trăm lao động, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Tuy nhiên hoạt động khai thác, vận chuyển và chế biến cao lanh trên địa bàn xã cũng tồn tại nhiều bất cập: làm ô nhiễm môi trường, hư hỏng đường giao thông… đã gây bức xúc cho người dân.

img6983-1500516359

Chế biến cao lanh cần nhiều công đoạn, máy móc dẫn tới tình trạng điện yếu và tiếng ồn lớn.

Nghỉ hè có lẽ là dịp vui nhất với Nguyễn Văn Xâm – học sinh lớp 8D Trường THCS Đào Xá và những đứa trẻ khác ở khu 10, 11 xã Đào Xá, bởi chúng sẽ không bị bạn bè trêu chọc vì “ngày nào cũng mang quặng đến lớp”. Từ xe đạp bám đầy quặng, giày dép dày thêm vì quặng, quần áo nhem nhuốc những quặng… Sở dĩ Xâm phải chịu như vậy là bởi gia đình em sống trong căn nhà dưới chân đồi trong khi lối đi duy nhất để tới trường hàng ngày là đi qua khu vực tập kết quặng cao lanh của Công ty TNHH Hữu Nhật phía trên cao. Cứ mỗi trận mưa rào, nước mưa xối mang theo bột cao lanh cùng rác thải sinh hoạt của công nhân thuộc công ty vào đầy sân nhà Xâm…

Con đường liên thôn từ khu 10 đến khu 17 xã Đào Xá là đường đất đỏ đi xuyên qua đồi ngày càng xuất hiện nhiều ổ “voi”, ổ “gà” và nhiều rãnh nước xối ngay giữa đường, bởi trong quá trình vận chuyển cao lanh, các xe tải làm đất quặng rơi vãi, đường lún, xô… lấp đầy mương thoát nước. Đoạn đường ngót chục km qua 3 khu dân cư, không đèo dốc nhưng khó đi bởi những vũng lầy trơn trượt ngày mưa hay mù mịt bụi trắng ngày trời nắng.

img6986-1500516217

Xe Container đi vào đường liên khu khiến cho đoạn đường càng trở nên khó đi hơn.
Chúng tôi có mặt tại nhà văn hóa khu 11 xã Đào Xá mà không có sự báo trước. Trên mảnh sân rộng lấp lánh những mảnh mica phản chiếu cái nắng tháng 7 như đổ lửa, một người đàn ông từ xa quan sát chúng tôi và dò hỏi chi tiết, chừng 20 phút trao đổi chúng tôi mới được ông mời vào nhà và được biết ông là Phó Trưởng khu 11. Ông cho biết: Nhiều năm trước, khi có dự án sản xuất và chế biến chè tại xã và trong khu, đoạn đường đã được san gạt, lu lèn rất đẹp, nhưng từ khi tình trạng khai thác cao lanh diễn ra phổ biến  đã làm cho đoạn đường bị phá nát. Xe chở quặng cao lanh chạy từ khu 17 qua các khu dân cư về nhà máy hoặc đi các nơi khác làm hỏng đường, gây bụi, lầy lội… ảnh hưởng tới cuộc sống của hơn 1.000 hộ dân trong khu vực. Người dân đã nhiều lần bảo nhau kéo ra chặn đường phản đối, không cho xe chạy nhưng vì đều là người làng, người xã với nhau nên bàn bạc rồi lại thôi. Dù vậy, người dân rất bức xúc. Mỗi năm vài lần, người dân trong khu góp tiền thuê máy múc, đóng góp ngày công tự san lấp những ổ “gà”, ổ “voi” trên đường nhưng chỉ được một thời gian rồi “đâu lại vào đấy”…

Tới thăm một số gia đình ở ngay gần Công ty TNHH Hữu Nhật, chúng tôi gặp ông Dương Văn Thông, người đàn ông đã ở tuổi xấp xỉ 80, bức xúc nói với chúng tôi trong ánh đèn điện “nhấp nháy” và cây quạt bàn “lúc nhanh lúc chậm” do nguồn điện không ổn định: “Nhiều năm nay chúng tôi đã quá khổ sở vì tuyến đường, trời nắng thì bụi bặm, trời mưa thì lầy lội, ổ “voi”, ổ “gà” nghiễm nhiên thành những bể chứa nước mini. Quá bức xúc, nhiều người đã tập trung lại đến gặp Giám đốc Công ty TNHH Hữu Nhật, để có ý kiến về con đường, tuy nhiên năm này qua năm khác, lời hứa chỉ là gió bay…”.

img14771-1500515745

Đoạn đường bị xe chở quặng “cày xới” gây khó khăn trong việc đi lại của người dân.

Mang những bức xúc của người dân phản ánh tới chính quyền địa phương, ông Nguyễn Xuân Quang – Phó Chủ tịch UBND xã Đào Xá cho biết: “Tuyến đường qua khu 11 đã bị xe tải chở quặng cho Công ty TNHH Hữu Nhật chạy qua với lưu lượng lớn gây hư hỏng nặng. Dưới góc độ chính quyền địa phương, chúng tôi đã trực tiếp nhắc nhở, yêu cầu công ty khơi thông cống rãnh, bồi đắp những ổ gà, rãnh xối, đảm bảo con đường cho người dân qua lại được thuận tiện. Đồng thời, xã cũng có ý kiến tham mưu với huyện đề nghị xem xét để trong tương lai sẽ đầu tư xây dựng con đường cứng hóa, giúp nhân dân dễ dàng hơn trong việc lưu thông hàng ngày qua đoạn đường…”.

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hữu Nhật – Giám đốc Công ty TNHH Hữu Nhật, được biết công ty chuyên chế biến quặng cao lanh thành các sản phẩm gốm. Trung bình công ty duy trì khoảng 40 công nhân lao động chủ yếu là người địa phương với mức lương bình quân 6 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra có nhiều lao động thời vụ tham gia với mức thù lao 180 – 200 ngàn đồng/ngày làm việc (8 tiếng). Công ty không có mỏ nên không chủ động được nguồn nguyên liệu mà hoàn toàn phải đi mua từ các đơn vị khai thác chủ yếu ở huyện Thanh Sơn và các vùng lân cận. Do không có xe tải nên công ty hợp đồng thuê các tài xế là người dân địa phương có xe.

img6419-1500511085

Công nhân Công ty TNHH Hữu Nhật san lấp một số vị trí mặt đường bị ảnh hưởng do quá trình vận chuyển quặng cao lanh gây ra.

Ông Nhật cho biết thêm: “Công ty hoạt động phần lớn sử dụng vốn tự có và còn gặp nhiều khó khăn về thị trường tiêu thụ sản phẩm nên dù người dân có ý kiến phản ánh mà công ty chưa khắc phục được. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại, Ban Giám đốc công ty đã chỉ đạo tiến hành san gạt, dọn dẹp mặt đường, tạo hành lang rộng mỗi bên thêm 1m đoạn đi qua xưởng sản xuất, xây kè khu vực chứa quặng; đổ xỉ than, đá “bây” tại một số điểm mặt đường bị ảnh hưởng nhiều do xe chạy; xây dựng hệ thống đèn đường giúp công nhân và người dân địa phương quan sát dễ dàng khi di chuyển vào ban đêm. Trong tương lai gần công ty sẽ tiến hành đi riêng đường dây điện để hạn chế việc ảnh hưởng tới điện sinh hoạt của người dân trong vùng…”.

Hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản góp phần không nhỏ đến sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, đặc biệt là trong quá trình xây dựng nông thôn mới, thúc đẩy sự tăng trưởng của ngành công nghiệp, nâng cao mức thu nhập của người dân… Tuy nhiên, quá trình vận chuyển, chế biến cao lanh ở Đào Xá còn bộc lộ một số hạn chế gây ảnh hưởng tới đời sống nhân dân. Vì vậy, chính quyền địa phương cần vào cuộc trong công tác quản lý; doanh nghiệp phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và đường giao thông nhằm bảo vệ sức khỏe tài sản và tính mạng của người dân, đừng để “sống chết mặc bay”!

Hoàng Giang